Meiboom
Het oprichten van de meiboom of meipaal op 30 april of 1 mei is een oud gebruik tijdens de Meivieringen, die in de moderne hekserij Beltain worden genoemd. Alhoewel het gebruik in de twintigste eeuw in Europa verwaterde, wordt het op steeds meer plaatsen terug in ere hersteld.
De meiboom is een vers gehakte boom die van z'n takken en bladeren ontdaan is, en geplant wordt op het dorpsplein of op een speciaal daarvoor voorzien meiveld. Afhankelijk van streek tot streek worden er andere soorten bomen gehakt: eik, peer, berk, den, olm... De boom wordt versierd met linten, slingers of bloemenguirlandes.
Maar wat is de precieze betekenis van de meiboom. Sinds de publicaties van Freud zijn we geneigd er een fallische symboliek in te herkennen: de paal dringt diep in Moeder Aarde en verzekert zo de vruchtbaarheid van het land. Maar er zijn verder geen aanwijzingen die deze stelling bewijzen. Ook de thesis van Sir James Frazer in The Golden Bough, als zouden onze voorouders geloofd hebben dat de meipaal een boomgeest bevatte die hen vruchtbaarheid zou schenken, werd door recent onderzoek weerlegd. Volgens Frazer moest de meiboom vers gehakt zijn, zodat de levenskracht van de boomgeest nog aanwezig was. De verklaring voor de meipaal kan eenvoudiger zijn. Mircea Eliade schreef in Patterns of Comparative Religion over de meipaal dat hij wellicht werd opgetrokken als uiting van vreugde om de terugkeer van het jonge groen. Een andere verklaring verwijst naar het Eurasische geloof in een mythische levensboom, Ygdrassil. De Angelsaksen vereerden eveneens een houten zuil, de Irminsul.
In Oostenrijk werden meibomen, met de groene kruin er nog aan, rond de velden gedragen. Hoe hoger deze meibomen waren, hoe hoger de gewassen zouden groeien. Takken van de meiboom werden driemaal rond het huis gedragen om het te beschermen tegen onheil, of men bevestigde ze aan de waterput of in de stallen. Het palmtakje dat christenen in hun woonkamers bevestigen, herinnert hier nog aan. Ook de zogenaamde palmpaas is een miniatuurversie van de meiboom. De palmpaas is een rechte stok, waarop een zwaantje van brooddeeg gestoken werd. Het 'boompje' werd verder versierd met krenten, vijgen, stukjes appel, linten, slingertjes en vlaggetjes. In Zweden heten deze boompjes Maj Stanger en werden ze verkocht op de markt.
Op sommige plekken werd ook aan de grote meiboom een vogel gehangen. Op Schiermonnikoog was dat een haan die in een mand zat. De haan is overigens hét symbool van mannelijke vruchtbaarheid bij uitstek, zoals blijkt uit het Engelse slangwoord cock voor penis. In het Nederlands spreekt men van hanig gedrag.
In sommige streken in Europa gingen de kinderen op 1 mei van huis tot huis om een liedje te zingen. Als ze geld kregen, plantten ze een meiboompje voor het huis, of bevestigden ze een groene of bloeiende tak aan de voordeur. Kregen ze niets dan zouden de akkers van deze mensen geen vruchten dragen. In andere streken trokken volwassenen in processie door het dorp. In de Elzas werd de meiboom gedragen door een in het wit geklede man, wiens gezicht zwart was geschilderd. Hij en z'n volgelingen deelden meiboompjes uit in ruil voor eieren en spek. De licht-donker symboliek kwam ook voor in de liedjes die gezongen werden en waar verwezen werd naar de zwarte koeien die witte melk leverden of de zwarte kippen die witte eieren legden.
De meiboom werd traditioneel elk jaar opnieuw opgericht, maar in sommige streken verkoos men een permanente meipaal. Die werd dan jaarlijks versierd met verse groene twijgen en bloesems. Alhoewel de meiboom meestal rond Beltain werd opgericht, vinden we het gebruik is sommige delen van Europa ook op andere momenten terug, zoals met midzomer.
Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter