Elfin

handvasten

Handvasten (handfasting) is de naam die gewoonlijk gegeven wordt aan een huwelijkscermonie voor heksen. In het oorspronkelijke Boek der Schaduwen van Gerald Gardner staan er geen verwijzingen naar een specifiek ritueel voor het handvasten, noch verwijzingen naar het gebruik zelf. Nochtans voerde Gardner in 1960 een handvastingsritueel uit voor het huwelijk van Pat en Arnold Crowther. Het handvasten werd wellicht in de loop van de jaren '60 steeds meer toegepast als antwoord op de vraag van heksen om de bevestiging van hun relatie met een ritueel te omkleden. Volgens Doreen Valiente, voormalig hogepriesteres van Gardner, gebeurde het handvasten oorspronkelijk tijdens een esbat of sabbat.

Nochtans is het handvasten een veel ouder gebruik dat overal in Europa voorkwam. In het Oudengels wordt gesproken van handfaestunge. Het begrip verwijst naar een oud Germaans gebruik om afspraken met de handdruk te bezegelen. Ons moderne woord handvest, afgeleid van het Oudnederlandse handveste, gaat ook terug op deze vorm van onderlinge afspraak. Ook de huwelijkseed werd bezegeld met dergelijke handdruk, de zogenaamde fides manualis. Pas in 1563 werd een huwelijk dat niet door een priester was ingezegend als clandestien beschouwd. Voordien treffen we op verschillende schilderijen afbeeldingen aan van trouwerijen, waarbij bruid en bruidegom elkaar de hand geven. Zelfs vandaag is het huwelijk volgens het katholieke dogma het enige sacrament dat niet door de priester wordt toegediend, maar dat de twee geliefden elkaar geven. De pastoor treedt enkel op als testis qualificatus, als speciale getuige.

In Engeland was de handvasting nog gebruikelijk tot 1753, het jaar waarin een wet uitgevaardigd werd die trouwlustigen verplichtte hun huwelijk door een priester te laten inzegenen. Maar bij ontstentenis van een priester, wat vooral gebeurde op het platteland, kon men de oude formule van de handvasting blijven gebruiken om een huwelijk officieel te bekrachtigen. Sir Walter Scott schrijft daarover in 1820 in The Monastery:

Een boek uit 1885 over oude Schotse gebruiken van E.J. Guthrie omschrijft handvasten als volgt:

Deze vorm van handvasten bleef in Schotland legaal tot 1939. In Ierland bestond een gelijkaardig ritueel dat tijdens de Lughnasadhfeesten rond 1 augustus werd gehouden. Deze Tailtean- of Teltownhuwelijken, genoemd naar de voedster van de Zonnegod Lugh, Tailte, konden eveneens na een jaar en een dag verbroken worden. De partners moesten dan terugkeren naar de plaats waar de ceremonie had plaatsgevonden, elkaar de rug toekeren en van elkaar weglopen, de ene noordwaarts de andere zuidwaarts.

De ceremonie voor het handvasten in de Wicca kan verschillen van coven tot coven of van het feit of het handvasten in covenverband gebeurt, of in aanwezigheid van niet-ingewijde gasten en familie.

Als er gasten en familie aanwezig zijn, zullen de rituele teksten ontdaan worden van hun esoterische inhoud, zodat alle aanwezigen de ceremonie optimaal kunnen beleven. Er kan een magische Cirkel getrokken worden, zoals tijdens sabbats of esbats, maar dat is niet noodzakelijk. Het onderstaande ritueel is geschikt voor een ceremonie met niet-ingewijde gasten en familie.

De hogepriesteres trekt eerst de Cirkel:

Ook het oproepen van de Wachters van de Vier Windrichtingen zal iets anders zijn dan tijdens een besloten ceremonie. In elke windrichting staat een ingewijde heks, met het corresponderende element (aarde, water, lucht en vuur) in zijn of haar hand. Als de hogepriester de Wachters oproept houdt de heks het element in de hoogte.

Daarna worden water en zout gewijd zoals gebruikelijk. De heksen die in de vier kwartieren een element vertegenwoordigen, gaan nu een na een naar de hogepriesteres. Als de heks die het element Lucht vertegenwoordigt met het wierookvat voor de hogepriesteres staat, zegt hij:

De hogepriesteres zalft hem op het voorhoofd en wijdt de benodigdheden voor de handvasting met wierook: de bloemenkronen, een koord en (eventueel) de ringen. Het element gaat dan de Cirkel rond en bewierookt alle aanwezigen. Ondertussen gaat het Vuur naar de hogepriesteres en zegt:

De hogepriesteres zalft ook het Vuur en wijdt alle benodigdheden voor de handvasting met vuur, waarna de vertegenwoordiger van Vuur alle aanwezigen een kaars voorhoudt. Ondertussen nadert ook het Water de hogepriesteres en zegt:

De hogepriesteres zalft het Water, en wijdt alle benodigdheden van de handvasting met water, waarna de vertegenwoordigster van Water met de kelk rondgaat en alle aanwezigen besprenkelt. Tot slot nadert de Aarde de hogepriesteres en zegt:

De hogepriesteres zalft nu de Aarde en wijdt de benodigdheden voor de handvasting met aarde, waarna de vertegenwoordigster van Aarde rondgaat met het pentakel, dat iedereen kan aanraken. Alle elementen leggen hun attributen opnieuw op het altaar en keren terug naar hun kwartier.

De hogepriester en hogepriesteres verwelkomen nu alle aanwezigen. Pas daarna wordt het aanstaande koppel in de Cirkel gebracht door twee kinderen. Zij worden voor het altaar geleid en gekroond met een bloemenkrans. De hogepriester zegt nu tegen de bruid: Is het waar dat gij hier gekomen zijt uit eigen vrije wil?

Bruid: Ja

Hogepriesteres tegen de bruidegom: Is het waar dat gij hier gekomen zijt uit eigen vrije wil?

Bruidegom: Ja

De hogepriester ondervraagt nu de bruid over haar voorouders:

De bruid noemt haar moeders naam. De hogepriester blijft doorvragen wie de grootmoeder, overgrootmoeder, betovergrootmoeder is, tot de bruid het antwoord schuldig blijft. Dan stapt de hogepriester naar de moeder van de bruid in de Cirkel en tracht daar de voorouderlijke lijn langs moeders kant verder uit te diepen, tot ook de moeder het antwoord schuldig blijft. Ondertussen is hij vergezeld van een scribent die de namen van de voorouders op een stuk perkament of papier schrijft.

De hogepriesteres doet hetzelfde bij de bruidegom en diens vader, en ook nu noteert de scribent de voorouderlijke lijn langs vaders kant op een tweede vel perkament.

De hogepriesteres zegt nu:

De beide vellen met de namen van de voorouders worden door de hogepriesteres in de ketel verbrand. Een snuifje van de asse van de beide vellen wordt in een kelk met wijn gestrooid die bruid en bruidegom aangeboden krijgen.

Terwijl bruid en bruidegom drinken, zegt de hogepriester:

De ketel met de rest van de gemengde asse komt op een voorouderaltaar te staan.

De hogepriester richt zich nu tot het koppel:

De hogepriester hangt een rose lint over de twee samengevoegde handen:

De hogepriester zegt nu tot de bruid: Ik heb niet het recht u te binden. Gij alleen kunt dit doen. Wenst gij u te verbinden aan (naam bruidegom) ?

Bruid (slaat een uiteinde van het rose lint om de samengevoegde polsen): Ja

De hogepriesteres zegt nu tot de bruid: Ook ik heb niet het recht u te binden. Gij alleen kunt dit doen. Wenst gij u te verbinden aan (naam bruid) ?

Bruidegom (slaat ander uiteinde van het lint om de polsen): Ja

De hogepriester zegt: Maar zie, het lint zal niet geknoopt worden, opdat geen van beiden beperkt zou worden door de ander en de gelofte enkel zal gebonden zijn door hun eigen vrije wil.

De partners kijken elkaar nu aan en schuiven elkaar de ringen om de vinger terwijl ze zeggen:

De covenleden zeggen samen: So mote it be

Het paar windt zelf de linten af en samen springen ze over de bezem die door twee heksen in het midden van de Cirkel wordt opgeheven. De covenleden feliciteren bruid en bruidegom. Daarna zal de traditionele cake- en wijnceremonie plaatsvinden. Er wordt gegeten en er kan ook gedanst worden. Na het ritueel wordt er afscheid genomen van de vier windrichtingen en wordt de Cirkel verbroken.

Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter

• < Vorige
• Volgende >