elementen
Alhoewel het reeds lang is aangetoond dat de bouwstenen van het heelal en van de tastbare wereld die wij kennen, niet de traditionele vier elementen aarde, water, lucht en vuur zijn, staan ze in de volksmond nog steeds bekend als de fundamenten van de natuur. Op het materiële niveau vertegenwoordigen ze de vaste stoffen (aarde), de vloeistoffen (water), de plasmatoestand (vuur) en de gassen (lucht). In de meeste vormen van natuurmagie worden ze nog steeds gebruikt als de poëtische bouwstenen van de natuur. Ook in de Wicca zijn de meeste rituelen en magische handelingen opgebouwd rond de vier elementen.
Tijdens het trekken van de Cirkel worden ze uitgenodigd in de vorm van de Wachters van de Vier Windrichtingen, die elk over een element heersen: het noorden over aarde, het oosten over lucht, het zuiden over vuur en het westen over water. Door het uitnodigen van de Wachters worden ook de zogenaamde elementalen, de geesten van de materiële elementen op het spirituele niveau, in de Cirkel gebracht. Zij zijn gekend als de sylphen (lucht), de gnomen (aarde), de salamanders (vuur) en de undines (water). Door de Wachters en de elementalen waarover ze heersen uit te nodigen, brengen de heksen de bouwstoffen van alle leven in de Cirkel.
De vier elementen zijn terug te vinden in een waaier aan filosofieën, kosmologieën en magische systemen. De basis van de westerse visie op de elementen werd voornamelijk gelegd door Aristoteles. Plato verdeelde alle wezens onder in vier groepen: de vogels (lucht), de vissen (water), de viervoeters (aarde) en de sterren (vuur). In het christendom vertegenwoordigen de evangelisten Marcus (vuur), Mattheus (lucht), Johannes (water) en Lucas (aarde) de elementen. In de tarot komen ze voor als de kaarten van de pentakels (aarde), zwaarden (lucht), kelken (water) en staven (vuur).
De reden waarom de vier elementen zo wijdverspreid gebruikt werden, heeft wellicht te maken met het gemak waarmee ze geassocieerd kunnen worden met de belangrijkste natuurlijke cycli die we ervaren: lente (lucht), zomer (vuur), herfst (water), winter (aarde) of geboorte (lucht), jeugd (vuur), volwassenheid (water) en ouderdom/dood (aarde) of oosten (lucht), zuiden (vuur), westen (water) en noorden (aarde)... De psycholoog Carl Gustav Jung geloofde dat de mens zijn omgeving op vier verschillende manieren kon ervaren en deelde de mens dan ook in vier types in: gewaarwording/flegmatiek (aarde), denken/sanguinisch (lucht), intuïtie/cholerisch (vuur) en gevoel/melancholisch (water).
De elementen worden onderling opgedeeld in twee hoofdgroepen: mannelijke en vrouwelijke elementen. Aarde en water, die geassocieerd worden met lichamelijkheid, groei, vruchtbaarheid, standvastigheid, geduld, stagnatie... en sensualiteit, emotionaliteit, ontvankelijkheid, instabiliteit, zuiverheid, geboorte... worden geklasseerd als 'vrouwelijke' elementen. Lucht en vuur, die geassocieerd worden met intellect, kennis, taal, sociabiliteit, frivoliteit... en actie, kracht, woede, moed, uitbarstingen, jaloezie... worden geklasseerd als 'mannelijke' elementen. De harmonie die de Wicca betracht tussen het mannelijke en het vrouwelijke, de God en de Godin, zal dus ook met behulp van de elementen bereikt kunnen worden. De symbolische Grote Rite tijdens de cake- en wijnceremonie, namelijk het samenbrengen van het athame, een mannelijk element (lucht), en de kelk, een vrouwelijk element (water), staat symbool voor het balanceren van de twee polen.
Door de studie van de elementen en de associaties die ermee gepaard gaan, streven heksen naar een groter persoonlijk inzicht en een grotere tolerantie naar de ander.
Niet alleen de Wachters en de elementalen verwijzen in de Wicca naar de vier elementen. Op het heksenaltaar liggen de werktuigen die elk met een element geasocieerd worden: de kelk en de ketel met water, het pentakel en het zout met aarde, het athame en het wierookvat met lucht en de staf en kaarsen met vuur.
Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter