Dianisme
Dianisme of Dianische hekserij (Dianic witchcraft) is een eclectische, feministisch georiënteerde heksentraditie met Amerikaanse wortels die alleen vrouwen tot de covens toelaat en meestal uitsluitend de Godin vereert. Het Dianisme is genoemd naar de Griekse Godin van de jacht Diana, die volgens de legende ook de Godin van de heksen is. Het Dianisme is vooral populair in de Verenigde Staten, alhoewel er in Vlaanderen en Nederland ook enkele covens actief zijn.
Dianisme werd ontwikkeld door Zsusanna Budapest, pseudoniem voor Zsuanna Mokcsay (1940), een in Hongarije geboren Amerikaanse, die beweert uit een dertiende eeuws heksengeslacht te stammen. Ze verliet Hongarije na de opstand in 1956 en vestigde zich in Oostenrijk. Op haar achttiende emigreerde ze naar de Verenigde Staten. Sinds het begin van de jaren '70 is ze actief in de Amerikaanse feministische beweging. In 1971 startte Budapest een feministisch georiënteerde coven, de Susan B. Anthony coven in Californië, genoemd naar de Amerikaanse suffragetteleidster (1820-1906). In het Manifesto of the Susan B. Anthony coven No. 1 schrijft Budapest: "Wij zullen onze magie en kunsten niet aan mannen leren, zolang de gelijkheid der seksen geen realiteit is."
Budapest publiceerde in eigen beheer The Feminist Book of Lights and Shadows, dat de basis vormde voor het Dianisme. Enkele jaren later werd het heruitgegeven als The Holy Book of Women's Mysteries. Ook de Amerikaanse Starhawk, auteur van de Spiral Dance, was een van de leerlingen van Budapest.
Het Dianisme is een eclectische traditie, wat betekent dat ze leent uit allerlei andere tradities. Een van Budapests uitspraken die door de meeste Dianische heksen gevolgd wordt, luidt: Wanneer je twijfelt, verzin dan wat.
Dianisme is feministisch, wat niet betekent dat alle feministische heksen in Dianische covens werken. Sommige covens worden bevolkt door radicale separatistische feministen, die de mening aankleven dat mannen geen ziel hebben. Deze heksen vormen de minderheid. Volgens Inna Seastar uit de Amerikaanse Birdsnest coven worden de covens door gematigde tot liberale feministen bevolkt die mannen toch het voordeel van de twijfel gunnen. Ze schrijft: "Er zijn te veel fijne mannen, alhoewel onderzoek heeft aangetoond dat zeventig procent van de mannen potentiële verkrachters zijn." Sommige Dianische covens laten wel mannen toe. De meeste covens bestaan echter uitsluitend uit vrouwen, dikwijls een mengeling van hetero en lesbische vrouwen. Sommige groepen bestaan uitsluitend uit lesbiennes.
Het Dianisme werkt nagenoeg uitsluitend met de Godin. "Maar", zo zegt Inana Seastar, "Dianisten zijn geen matriarchale monotheïsten." Nochtans ligt het werken met pre-christelijke mannelijke goden voor Dianisten gevoelig. "Ik heb het er moeilijk mee om gekende verkrachters als Zeus, Hades en Pan te incorporeren in mijn persoonlijk pantheon," schrijft Inana Seastar. "Geen enkele Dianist die ik ken, ontkent echter het bestaan van de God." Hij wordt vermeld als de gemaal van de Godin in The Holy Book of Women's Mysteries, van Zsusanna Budapest, en wordt af en toe geëvoceerd in rituelen. "Maar Hij volgt Zijn pad, wij het onze," schrijft Inana Seastar.
Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter