Elfin

Cirkel

Heksen beschikken niet over permanente ruimtes zoals kerken of tempels. De Cirkel is de sacrale plek waarin het heksenritueel plaatsvindt. Het is een mobiele tempel die nagenoeg overal kan opgericht of getrokken worden. De Cirkel scheidt het ritueel af van de profane wereld, beschermt de heksen tegen invloeden van buitenaf en is een manier om de overstap van het dagdagelijkse leven naar het sacrale gebeuren te vergemakkelijken. Over het feit of de Cirkel een reële aanwezigheid is of een ruimte die zich enkel bevindt in de verbeelding van de heksen, bestaat veel discussie. In essentie doet dat er ook niet zoveel toe: verbeelding of realiteit, de Cirkel wordt in elk geval beleefd als een afgescheiden plek waar het ritueel kan plaatsvinden.

De Cirkel is van oudsher een symbool dat door magiërs met uitzonderlijke kwaliteiten bedacht werd. Het is de volmaakte vorm, het symbool van oneindigheid, eenheid; een vrouwelijke vorm ook, symbool van de baarmoeder en zo ook van alle schepping en creativiteit, een wiel dat verwijst naar de cycli van de seizoenen of de dynamiek van leven, dood en wedergeboorte.

Zowel de oude stenen Cirkels uit het prehistorische Europa, als de volksgebruiken waarbij er beschermende Cirkels getrokken werden rond het bed van zieken of van barende vrouwen, wijzen op het eeuwenoude belang dat aan deze vorm werd gehecht. Op Assyrische kleitabletten werd het gebruik van de magische Cirkel, de zogenaamde usurtu, reeds beschreven en ook de oude Indische magie maakte er gebruik van. De Cirkel werd daar uitgelegd met rood lood of zwarte keitjes.

Een Cirkeldans uitgevoerd in de coven van Alex Sanders

Bij de aanvang van het heksenritueel wordt de Cirkel getrokken, ergens in de open natuur, in de woonkamer van een heks, of in een gehuurd zaaltje. Soms wordt eerst de plek waar het ritueel zal gehouden worden, gereinigd met de heksenbezem. Een van de heksen zal dan, al neuriënd, symbolisch alle aardse beslommeringen wegvegen.

Voor het trekken van de Cirkel gebruikt de hogepriesteres het athame, een zwaard of een staf. Het wapen wordt haar aangeboden door de hogepriester, een teken dat hij in de Cirkel zijn macht afstaat aan de hogepriesteres en daarmee de balans tussen de patriarchaal georiënteerde profane wereld en de vrouwelijke sacrale wereld van de Wicca in evenwicht brengt. Met dit gebaar wordt ook verwezen naar de legende van de Godin in de Onderwereld, die voorkomt in de tweedegraadsinwijding, waarbij de God knielt voor de Godin en zijn zwaard en kroon aan haar voeten legt. De hogepriesteres trekt nu de Cirkel in stilte of ze gebruikt een tekst. Ze begint bij het altaar in het noorden en gaat kloksgewijs of deosil rond. Het noorden wordt van oudsher geassocieerd met hekserij. Het is in de kosmologie van onze paganistische voorouders de plaats waar de goden verblijven, die de zon van zijn licht berooft en dus de maan de gelegenheid biedt om 's nachts te schijnen. Het noorden werd daarom door de christenen in verband gebracht met het Kwade. De Noorderpoort van een christelijke kerk wordt daarom ook de heksenpoort genoemd.

Een van de varianten op de Cirkelteksten uit het Boek der Schaduwen van Alex Sanders die in Vlaanderen gebruikt wordt, luidt als volgt:

In de Feeëntraditie bestaat er een korte versie voor het trekken van de Cirkel, overgeleverd door Victor Anderson.

De Cirkel kan getrokken worden in de lucht, of met een stuk krijt op de grond. Soms wordt ook een koord op de grond gelegd of wordt de Cirkel uitgetekend met zout of bloem. Oorspronkelijk werden er zelfs drie Cirkels getrokken, een gebruik dat echter langzaam verdwijnt. De binnenste Cirkel is negen voet (2,74 meter) in diameter, de tweede en de derde liggen telkens zes inches (15,24 centimeter) verder. Deze drievoudige Cirkel is gebaseerd op de Sleutel van Salomon, een magisch grimoire waarvan een versie uit de twaalfde-dertiende eeuw bewaard wordt in het British museum.

Als de Cirkel getrokken is, wordt ze als een gesloten ruimte beschouwd. Wie in of uit de Cirkel wil, kan dat enkel doen door een imaginaire poort te maken met het athame of de staf. De poort moet nadien ook weer gesloten worden.

In de Cirkel worden de vier windrichtingen aangeduid met kaarsen. In de meeste tradities plaatst men een groene kaars in het noorden, een gele in het oosten, een rode in het zuiden en een blauwe in het westen. In de Alexandrijnse traditie is het noorden geel of bruin, het oosten blauw, het zuiden rood en het westen groen.

Na het trekken van de Cirkel worden in de vier kwartieren de Wachters van de Vier Windrichtingen of -zoals ze oorspronkelijk werden genoemd- de Heren van de Wachttorens opgeroepen. De Wachters vertegenwoordigen niet alleen hun windrichting, maar worden ook geassocieerd met de vier elementen: aarde, water, lucht en vuur. De oproepingen beginnen in het Oosten en worden kloksgewijs of deosil verdergezet. De oproepingen kunnen sterk verschillen van traditie tot traditie. Ik geef hieronder een variant op de oproepingen uit het Boek der Schaduwen van Alex Sanders:

In de Greencraft-lijn worden de Wachters als volgt opgeroepen:

Tijdens de oproeping wordt het bijhorende oproepende pentagram getrokken met het athame.

Na de oproepingen zullen de hogepriesteres en de hogepriester op het altaar het water en het zout wijden. Beide elementen staan bekend als zuiverende elementen. De hogepriesteres neemt de kelk met water, plaatst die op het pentakel op het altaar en doopt de punt van haar athame in het water. Ze zegt:

De hogepriester strooit daarna wat zout op het pentakel, en plant de punt van zijn athame in het zout met de woorden:

Het zout wordt in de kelk met water gestrooid. Het zoute water zal nadien gebruikt worden om de Cirkel te reinigen. Alle aanwezigen worden dan besprenkeld met water. De Cirkel wordt eveneens met de andere elementen gereinigd. Iemand zal rondgaan met het pentakel (aarde), met een kaars (vuur) en met het wierookvat (lucht).

Bij het beëindigen van het ritueel zal er eerst afscheid genomen worden van de Wachters. Het afscheid gebeurt widdershins of tegen de klok in, beginnend in het Noorden.

Bij het afscheid wordt het bijhorende wegsturende pentagram getrokken. Nadien zal de hogepriesteres de Cirkel verbreken. Dat doet ze eveneens widdershins, vertrekkend vanuit het noorden door met het athame zigzaggende bewegingen te maken op de plaats waar de imaginaire Cirkel zich bevindt. Meestal nemen de heksen van elkaar afscheid met een traditionele groet:

Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter

• < Vorige
• Volgende >