Boek der Schaduwen
Het Boek der Schaduwen is een persoonlijke handleiding die elke heks gebruikt bij het beoefenen van de Kunst der Wijzen. Het Boek bevat de basisprincipes van het heksengeloof, ethische regels, rituelen, sabbatteksten, oproepingen, spreuken, aanwijzingen voor kruidenkunde en magie, enzovoort. Elke heks schrijft zijn of haar Boek der Schaduwen met de hand over van zijn of haar inwijder. Dit basisgeschrift wordt vaak aangevuld met teksten die de heks verzamelt of zelf schrijft. Elk Boek der Schaduwen is dus uniek. Sommige tradities beschikken over een basisversie van het Boek der Schaduwen die door elke heks, die in deze traditie werd ingewijd, gekopieerd wordt.
De naam Boek der Schaduwen werd geïntroduceerd door Gerald Gardner, stichter van de moderne hekserij. Hij beweerde dat hij zijn Boek had gecopieerd van een oudere versie die gebruikt werd in de coven waar hij in 1939 ingewijd werd. Volgens Gardner kende het Boek der Schaduwen dus een lange voorgeschiedenis, maar die beweringen werden ondertussen stevig bekritiseerd. Het is duidelijk dat Gardner het originele Boek der Schaduwen voor het grootste deel zelf geschreven heeft, gebaseerd op bestaande teksten en aangevuld met eigen materiaal. Het Boek werd nadien volledig herschreven door de Britse heks Doreen Valiente, die een tijdlang Gardners hogepriesteres was.
De naam Boek der Schaduwen zou Gardner volgens Valiente ontleend hebben aan een artikel over een oud document in het Sanskriet dat verscheen in The Occult Observer in 1949 en handelde over het voorspellen van iemands lot aan de hand van zijn schaduw. Cecil Hugh Williamson, die samen met Gardner het museum of witchcraft had open gehouden, vertelde me in de zomer van 1995 een ander verhaal. Williamson verzamelde teksten over het fenomeen schaduw die hij bijhield in wat hij schaduwboeken (books of shadow) noemde. Gardner toonde bijzonder veel belangstelling voor die boeken en vroeg om ze te lenen. Een tijdje later dook de term Boek der Schaduwen (Book of Shadows) op als naam voor het heksenboek.
Uit het onderzoek van Aidan Kelly, dat gepubliceerd werd in Crafting the art of Magic, blijkt dat het Gardneriaanse Boek der Schaduwen geschreven is tussen 1945 en 1953. Een eerste versie van het Boek dateert uit 1949 (versie A), een tweede uit 1953 (versie B). De meeste teksten in versie A zijn gebaseerd op notities die Gardner eerder had gemaakt in een persoonlijk boekje dat hij Ye Bok of ye Art Magical titelde. In Ye Bok kopieerde Gardner alles wat hij interessant en bruikbaar vond voor zijn de Wicca. Er staan verschillende citaten in uit de Grote Sleutel van Salomon, uit de Gnostische Mis van Aleister Crowley, uit rituelen van de Hermetische Orde van de Gouden Dageraad, uit geschiedkundige of antropologische geschriften zoals The Witch Cult in Western Europe van Margaret Murray, The Golden Bough van James Frazer en The White Goddess van Robert Graves. Volgens Kelly bevat het Boek der Schaduwen wellicht geen materiaal dat uit een oudere coven afkomstig kon zijn.
Het Boek der Schaduwen is dus een vrij recent document dat echter de indruk moet wekken dat het afstamt van oudere manuscripten. Het taalgebruik is daarom archaïserend, en maakt gebruik van vervoegingen of lidwoorden die uit het zeventiende-eeuwse Engels afkomstig zijn.
Vanaf 1953 onderging het Boek der Schaduwen een grondige transformatie onder invloed van Doreen Valiente, die dat jaar was ingewijd. In de komende jaren zou Valiente het Boek herschrijven en er belangrijke passages aan toevoegen, zodat de basisrituelen van de Gardneriaanse hekserij werden vastgelegd (versie C). Valiente wees Gardner op de overvloedige citaten uit het werk van Crowley en op het feit dat die met paganisme niets te maken hadden, maar christelijk van oorsprong waren. Valiente schreef de Heksenrune in 1954-55, de rituele teksten voor de kleine sabbats en herschreef De Opdracht van de Godin, zowel in versvorm als in proza.
Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter