bezem
Als de bezem voor de deur van de boerderij stond, betekende dat in Vlaanderen dat je welkom was. Hier en daar wordt het gebruik zelfs in ere hersteld. De bezem is ook een vruchtbaarheidssymool. De fallische vorm ervan is overduidelijk en bij sommige vruchtbaarheidsdansen werd de bezem dan ook tussen de benen gestoken. Sommige auteurs zien in de bezem ook de samensmelting van het mannelijke (de stok) en het vrouwelijke (de takkenbussel). Het vruchtbaarheidsaspect werd ook gedemonstreerd tijdens huwelijken, waarbij het toekomstige echtpaar ten aanzien van de gemeenschap 'over de bezem' sprong. Zelfs na de invoering van het kerkelijke huwelijk werd de bezem in de dorpen nog gebruikt. De bezem werd op de kar geplaatst waarmee het koppel naar de kerk ging. Na de plechtigheid ging het koppel met de kar door het dorp. Bij elk café werd de bezem van de kar gehaald en sprong het koppel "over de bezem" alvorens het café binnen te gaan.
Oude mensen zeggen nu nog van jonge koppeltjes die samenwonen zonder getrouwd te zijn: "Die zijn over de bezem getrouwd."
Bezems kunnen van verschillende houtsoorten gemaakt zijn. Ondermeer van de brem (sarothamus scoparius). Saros is het Griekse woord voor bezem en thamnos voor struik. Ook de Engelse naam broom verwijst naar brem en de Vlaamse volksnaam brembezem duidt ook op het gebruik van de brem als bezem. De brem is ook een symbool van vruchtbaarheid en werd daarom wellicht in het huwelijksceremonieel gebruikt. Reukwater getrokken van de brembloesem werkt inspirerend op de liefde. Brem behoort dan ook tot één van de negen toverkruiden.
De brembezem werd volgens het volksgeloof ook gebruikt door heksen om door de lucht te vliegen. De bezem diende ook om stormen en hagel bijeen te vegen en werd zo ook het symbool van de wind.
Bezems konden ook gemaakt zijn van andere boomsoorten. Traditioneel werden in onze streken berkentwijgen rond een wilgenstok gebonden. Niet alleen waren berkentwijgen soepel en stevig, de reinigende eigenschappen van de berk droegen ook bij tot een optimaal gebruik van de bezem. Deze bezems werden soms barken genoemd.
Alle teksten uit ABRACADABRA - lexicon van de moderne hekserij: © Jan de Zutter